Kafka – Metamorfoz (DeÄŸiÅŸim – Dönüşüm)
“Bir sabah tedirgen düşlerden uyanan Gregor Samsa, devcileyin bir böceÄŸe dönüşmüş buldu kendini.”
Böyle baÅŸlıyor “DeÄŸiÅŸim” ve sanıyorum bu edebiyat tarihinin en ilginç baÅŸlangıç cümlelerinden biri. Gregor kendini, bir sabah uyandığında hiçbir sebep yokken böcek olarak buluyor. Büyük bir böcek, konuÅŸma yeteneÄŸini hızla kaybeden(bir süre sonra konuÅŸamayacak), insanlıktan hızla uzaklaÅŸacak bir böcek. Hepimizin yapacağı gibi bunun bir düş olduÄŸunu düşünüyor ama olmadığının farkına varınca çoÄŸumuzun kapılacağı gibi bir dehÅŸete kapılmıyor. Aslına bakarsanız bir çeÅŸit dehÅŸete kapılıyor ama bunun nedeni kocaman bir böceÄŸe dönüşmesi, onlarca bacağı olması deÄŸil, iÅŸine geç kalması! Gregor bir pazarlamacı, ÅŸehirden ÅŸehire devamlı dolaşıyor, kendi anlatımıyla hiçbir yakın arkadaÅŸlık kuramıyor, çünkü sürerliliÄŸi yok, uzun süreli iliÅŸkilere ortamı yok. Ä°ÅŸi de çok yoÄŸun, devamlı çalışıyor, çalışma ortamını hiç sevmiyor. Orada kalmaya dayanmasının sebebi, ailesinin iflasından sonra kalan borçları ödemek. Neyse o güne dönersek saati kurduÄŸu saatte kalkamış ve geç kalmıştı. DehÅŸet içindeydi çünkü iÅŸe geç kaldığında hemen birini göndereceklerini bilirdi ve hasta olduÄŸunu söylerse bir sigorta doktoru gelecek, kendi tabiriyle, onu saÄŸlıklı bulacaktı.. Çünkü sigorta memurlarıa göre herkes çalışabilir.
Gregor’un iÅŸine bu kadar baÄŸlı olmasının sebebi ne? Bunu ailedeki otoritenin simgesi Gregor’un babasına bakarak anlayabiliriz. Gregor’un babası devamlı suçlayıcı bir tavır içinde. Bunu Gregor sabah kalktığında babasının niye hala orda olduÄŸunu sorarken yumruÄŸuyla kapıyı vurup suçlarca konuÅŸmasından ve iÅŸyerinden biri onun neden gelmediÄŸini sorduÄŸunda yine oÄŸluna karşı cephe almasından anlayabiliriz.
Gregor Samsa, burjuva ailede yaÅŸayan bir pazarlamacı. Onun çevresiyle iliÅŸkisi iÅŸi üzerinden tanımlanıyor. O kapitalizmin çarklarından biri, ÅŸuan dönüyor ve iÅŸe yarıyor ama tökezlediÄŸinde ve ya iÅŸe yaramaz hale geldiÄŸinde yok edilecek, bunu göreceÄŸiz. Bu olayı örneklendirmek gerekirse, Gregor iÅŸe ilk baÅŸladığı zamanlarda kötü durumdaki ailesini geçindirmeye ve iÅŸinde hızla yükselmeye baÅŸladığı için evde bir çeÅŸit yakınlıkla karşılanıyordu. Bir süre sonra bu yok oldu. Ve herhalde aile bireylerine sorulursa gregor çarkı döndüren kiÅŸi olarak tanımlanırdı. Gregor’un onun için aklına ilk gelen ÅŸey iÅŸi oldu. Ä°ÅŸiyle beraber aklına gelen diÄŸer ÅŸey, iÅŸsiz kaldığında ailesinin bu durumda ne yapacağı ve kız kardeÅŸini konservatuara gönderme planlarının ne olacağı idi. Burda gözümüze çarpan diÄŸer ÅŸey, Gregor’daki hiçliktir. Gregor, kendini hep ötekinin üzerinden tanımlıyor. Bu isterse bir aile bireyi, isterse iÅŸi olsun. Kendisi bir böcek halinde orda dururken, düşündükleri yine bunlar. Burda insandaki boÅŸluÄŸu görüyoruz. Kimileri insanların bir özü olduÄŸunu öne sürer, ruh ya da baÅŸka bir ÅŸey, halbuki belki de insan bir böceÄŸe dönüşmüşken bile kendisi baÅŸkaları üzerinden tanımlayacak kadar özsüz.
Gregor’u gören iÅŸyerinden gelen müdürün kaçmasından ve ortalık yatıştıktan sonra evde süreklilik alacak bir sessizlik baÅŸlar. Daha önce de bahsettiÄŸim, Gregor’un iÅŸi üzerinden tanımlanma örneÄŸini, o günün akÅŸamında baba da mal varlıklarında ve bir köşede biriktikleri paralardan bahsederek de gösterir. Zaman geçer, Gregor’a yemek getiren odasını temizleyen hep kızkardeÅŸi Grete olmuÅŸtur. (Zaten Grete’le her zaman yakın bir iliÅŸkisi vardı Gregor’un. Belki de hayatta tek yakın iliÅŸki kurduÄŸu kiÅŸi idi. ) Ä°lk baÅŸlarda Grete büyük bir özveri ile yaklaşır BöcekleÅŸen Gregor’a.. GetirdiÄŸi sütü yemediÄŸini görünce çeÅŸit çeÅŸit yemek getirmiÅŸ ve hangisinden hoÅŸlandığını anlamaya çalışmıştır. Belirli aralıklarla da odayı temizlemiÅŸtir. Ailenin ebeveynleri de Gregor’un bakımını tamamen Grete’e bırakmıştır. Grete de bu iÅŸi aslına bakarsanız bir ÅŸekilde dramatize etmiÅŸtir. Zor durumda kalan Gregor ve ona yardım eden Grete. Ve tabi yine bir üzerinden tanımlama, ev içinde Gregor’un bakımı üzerinden güç tanımlayan Grete.
Grete, zamanla Gregor’un tavanlarda dolaÅŸtığını anlayarak odadaki eÅŸyaları çıkartmak için annesinden yardım istedi. Olaydan beri Gregor’u görmeyen anne de bu ihtimalle onu görebileceÄŸini düşünerek kabul etmiÅŸti. Ama sonra anne Grete’e bunları kaldırarak Gregor’un insanlığından umudumuzu kestiÄŸimizi göstermiÅŸ olmayacak mıyız?” dedi. Grete, Gregor’dan sorumlu olarak otoritesi korumak zorunda olduÄŸu için inatçılıkla eÅŸyaları taşımaya devam etti. Gregor onların gitmesini istemiyordu onlar, insanlığını simgeliyordu. Unutmak, kaybetmek istemiyordu. Bunun üzerine bir resme yapıştı, o sırada eÅŸyaları taşıdıkları yerden geri gelen anne kız onu gördü. Anne bağırmaya baÅŸladı(ki aynı kadın Gregor’u görmek için Aile bireylerine haykırıyordu bir süre önce, onu görünce böyle bir tepki vermesi, bu isteÄŸinin sahteliÄŸini gösterir. Anne zaten çoktan böceÄŸin gregor olduÄŸuna inanmayı bırakmıştır) ve bunun üzerine Grete Gregor’la olaydan beri ilk kez konuÅŸtu ve yumruÄŸunu sıkarak “Görürsün sen”(yeri gelmiÅŸken söylemek gerekir, gregor konuÅŸamadığı için söylenenleri de anlayamadığını düşünüyorlardı ailesi, halbuki anlayabiliyordu.) dedi. Burda Grete’deki deÄŸiÅŸimi görüyoruz. BaÅŸta var olan masum, sevecen kız baba figürü gibi bir otoriteye dönüşüyor. Kendini Gregor’a yaptıkları üstünden var eden Grete, elbette bir süre sonra böyle bir güç, bir otorite kurma hakkını kendinde görüyor. Bu olaydan sonra baba geliyor ve olanlara sinirlenip, gregor’u odasına sokmaya çalışıyor. Gregor bunu yapmaya çalışırken, baba elmaları Gregor’a fırlatmaya baÅŸlıyor. Ve birkaçı isabet edip, biri tenine batıyor. Bu da daha sonra ölümüne yol açacak nedenlerden biri. (Çürümesi vs.)
Gregor’un o resme niye büyük bir istençle sahip çıktığı üzerine biraz daha konuÅŸmak yararlı ve gereklidir kanımca. O resim, Gregor’un insan kimliÄŸinin son dayanaklarından biri. Aslında Gregor ona sahip çıkarak insan özdeÅŸliÄŸine sahip çıkıyor. EÄŸer odasındaki eÅŸyalar, masası, yatağı ve resim odadan giderse belki de onun özdeÅŸliÄŸi insanlık yok olacak ve hiçlik olacak.
Öykünün son bölümünde, ailenin maddi durumu kötüleÅŸir. Bunun üzerine, küçük bir eve taşınmaları gerekir Ama bunu yapmazlar, bahane olarak da gregor’u taşımanın zorluÄŸundan bahsederler. Oysa gregor farkındadır ki, istenilse birkaç deliÄŸi olan bir kutuda götürebilir aslında taşınmamalarının sebebi, bulundukları sınıfsal düzeye tutkularıdır. Durumları ne kadar kötü olurlarsa olsunlar, birer burjuva olarak burdan düşerlerse sınıf olarak da düşeceklerdir. Bir süre sonra eve kiracı alırlar. Bunlar üç tane topsakallı “bey efendiler”dir. Bu arada ailenin tüm bireyleri çalışmaya baÅŸlamışlardır. Ve Gregor üzerindeki ilgi gittikçe azalmaktadır. Bunun nedeni hem Grete’in Gregor üzerindeki hakimiyeti üzerine aile ile bir tartışma yaÅŸaması, hem de iÅŸe baÅŸlaması neden olarak gösterebilir. Gregor’un bulunduÄŸu oda Kiracıların geliÅŸi ve mobilyalarını da kendilerinin getirmesi ile birlikte, gereksiz eÅŸyalar odası biçimini almıştı. Gregor insansı ortamdan hızla uzaklaşıyordu.
Bir gece, (artık Samsa ailesi mutfakta yiyordu, beyefendiler salonda) Grete kemanını çalarken bunu duyan Beyefendiler onlara çalmasını istediler. Ve herkes salonda idi. Grete kemanını çalmaya baÅŸladığında Gregor bunu duydu. Ve böcek olduÄŸundan beri ilk kez insancıl bir duygu ile müziÄŸe doÄŸru yöneldi. Beyefendiler müziÄŸi anlamamıştı, beÄŸenmemiÅŸti( o aralar modaymış bu) Gregor buna sinirlendi , nasıl beÄŸenmezlerdi. Gregor müziÄŸin etkisiyle görülebilecek bir yere çıktı, beyfendilerden biri Gregor’u görünce aile dehÅŸete kapıldı. Ama beyendiler gayet mennun görülüyordu. Gregor’un olaya geliÅŸ sebebi kızkardeÅŸine üzülmemesini söylemek ve ona onun için yaptığı konservatuar planlarından bahsetmekti. Ne varki Beyefendiler ve aile arasında bu nedenle tartışma çıkınca Grete şöyle dedi:
“Gidecek o evden mutlaka! BaÅŸka Çare yok baba. Sen onun Gregor olduÄŸu düşüncesini kafandan atmaya çalış, yeter! Zaten bizim asıl mutsuzluÄŸumuz bunca zamandır onun Gregor olduÄŸuna inanmamız deÄŸil mi?Nasıl Gregor Olabilir Düşünsenize! Gregor olsa insanların kendisi gibi bir hayvanla bir arada yaÅŸayamayacağını görür ve çekip giderdi.”
Ve Gregor o gece öldü.. Aile de beyefendileri kovdu ve zaten üçünün de işleri iyiydi küçük ama daha iyi bir konumdaki bir eve taşınmaya karar verdiler. Ve annesi kızına ne güzel olmuşsun, artık evlenme çağın da yaklaştı dedi. Yani üzerinden var etme şekil değiştirdi.
Aslında her ne kadar burdaki deÄŸiÅŸim’i (metamorphosis’i) Gregor üzerinden algılasak da Grete de tamamen deÄŸiÅŸiyor.
alıntı:artena(sosyalistforum)
Popularity: unranked [?]
Cevap Yaz!
You must be logged in to post a comment.