Kangal Köpeği’nin erkek ve dişisi, ergin canlı ağırlığına 2 yaşında ulaşır. İlk yıl büyüme gayet hızlı olduğu halde, 2. yıl daha yavaştır. İlk yıl hayvan boylanır, 2. yıl daha çok enine genişler ve kalınlaşır.

Kızgınlık

Dişi köpek, iyi bir bakım ve beslemeye tabii tutulunca, 10-12 aylıkken kızgınlık göstermeye (kızan olmaya) başlar. Fakat fizyolojik büyümesi 18 aylık, hatta yavaşlamak kaydıyla, 2 yaşına kadar büyümeye devam ettiği için, dişi köpek 12 aylık iken çiftleştirilmez. 12 aylıkken çiftleştirmeye Hayvan Islahı Bilimi’nde “Sabit Çevre Faktörü” denir (Bir önceki bölümde Sabit Çevre Faktörü açıklanmış idi). Kangal’ın hem kendi, hem de yavrusunun ağırlığının düşük olmasına yol açar.

Kızgınlık gösteren dişi, anormal hareketler yapar, huzursuzdur. Bulunduğu mekandan dışarı çıkmak ister, kapılara, pencerelere tırmanır. Emirlere itaat etmez. Cinsiyet organı şişer, kızarır, önceleri sümüksü, saydam, daha sonra kırmızımtırak, özel kokulu bir akıntı gelir. “Feremon” denilen bu koku, erkek köpekleri çok uzaklardan cezp eder.Kızgınlık müddeti yaklaşık 10-21 gün arasında sürer.

Çiftleştirme

Erkek köpek yabancıysa, birbirlerine alışmaları için, çiftleşmeden önceki birkaç gün yan yana konurlar. Dişi takip edilerek, kanlı akıntının gelmeye başladığı 10. günden sonra çiftleştirilir.

Kangal’lar mecbur kalmadıkça, kardeş kardeş, ana oğul veya baba kız ile çiftleşmez. Ancak; çiftleşecek başka eş bulamadıkları takdirde, içgüdüsel olarak neslini devam ettirme arzusuyla, yakın akraba çiftleşmesi görülür.

Köpekler çiftleşme için, gözden uzak mekanları veya gece vaktini seçerler. Çiftleşme yaklaşık 15-30 dakika sürer. Erkeğin penisinin (cinsel organın) orta kısmı şişkindir. Tam onun karşısına gelen yerde, dişinin vajinasının (cinsel organının) orta yerinde de bir girinti vardır. Çiftleşme anında, bu girinti ve çıkıntı, birbirine geçer. Erkek köpek boşaldıktan sonra, penisi hemen şişkinliğini kaybetmez. Bu yüzden erkek, penisini geri çekemez. Geri çekebilmesi için, ereksiyonun bitmesi, yani penisinin sertliğini kaybetmesi gerekir.

Sık sık, bazen sokak köpekleri sokak ortasında çiftleşirken, öylece birbirlerine bağlı olarak kalırlar. Bunu gören bazı haylaz çocuklar, birbirinin üstündeki köpekleri huzursuz eder, bazen döverler. Bu çok yanlıştır, çünkü diğer bir çok  canlıdan farklı olarak, erkek köpeğin penisinin içinde, “Os penis” adı verilen uzun bir kemik bulunur. Çocukların bu tip kötü muamelesi esnasında ayrılmak isteyen erkek köpeğin penisinde ki kemik bazen kırılır.

Bu durum erkek köpek için çok ızdırap vericidir. Tekrar bir daha çiftleşmek istese de, yapamaz. Böyle bir durum görülünce, muhakkak çocuklara müdahale edilmelidir. Eğer böyle bir olay, yetiştiricinin kendi damızlık erkek köpeğinin başına gelirse, korkmaya mahal yoktur. Çünkü bir veteriner hekim tarafından gerekli tedavi sağlanabilir. Erkeğin penisi alçıya alınarak, bu kemiğin tekrar kaynaması sağlanır.

Eğer çiftleşme esnasında, dişi gebe kaldıysa, sakinleşir ve erkeğin mükerrer çiftleşmelerine müsaade etmez. Dişinin gebe kalıp kalmadığı, pratik olarak sakinlik ve erkeği kabul etmemesi durumundan anlaşılabilir.

Gebelik

Kangal Köpeği’nde gebelik süresi yaklaşık 9 hafta, yani 63 gündür. Bu süre, dişinin yaşı, dişinin kaçıncı gebeliği, beslenme durumu, bozuk gıdalar verilip verilmediği, iş verilip verilmediği, iklim şartları ve mevsim gibi bazı faktörlere bağlı olarak değişebilir.

Gebeliğin ilk 1 ayında, dişinin fiziksel yapısında pek bir değişiklik olmaz. Ama 1 aydan sonra, karın hızla şişmeye, memeler irileşip sarkmaya başlar. Bu yüzden, gebeliğin 1. ayından itibaren, dişiye daha fazla itina gösterilir.

Özel bir bölmeye alınarak, diğer köpeklerin ve insanların, varlı vakitsiz rahatsız etmeleri önlenir. Doğum bölmesi temizlenir, en azından duvarları kireçli badana, tabanı toz kireç ile dezenfekte edilir. Zemine, dişi köpeğin üşümemesi için uygun bir malzeme serilir.

Aşırı soğuk ve sıcağa maruz bırakılmaz, ağır iş yaptırılmaz. Çok fazla hareket etmesine, koşup, atlamasına müsaade edilmez. Küflü, bozuk, bayat, donmuş, çok soğuk ve aşırı yağlı gıdalar verilmez ve önünde bulunmasına müsaade edilmez.

Doğum

Doğum yapacağı bölmede bulunan dişi, doğuma az bir zaman kala, gayet huysuzlaşır. İlk defa doğum yapacak dişilerin, insanlara saldırdığı bile olur. Bunun için gebe dişilerin kendi hallerine bırakılmaları uygun olur.soruvecevap.blogcu.com Eğer köy yerinde yetişen bir dişi ise, kendine sakin bir yer bulur. Sık sık telaşla dolaşır, tekrar geri hazırladığı yere döner. Yani sancıları başlamıştır. Bu belirtilerin görülmesinden yaklaşık bir kaç saat sonra doğum gerçekleşir.

Doğum genellikle rahat geçer, dışarıdan müdahaleyi gerektirmez. Yavrular, zar şeklinde ve içi jöle kıvamında bir sıvı ile plasenta (kese)nın içinde, ortalama yarımşar saat ara ile doğar. İlkine doğuran dişi bile, içgüdüsel olarak keseyi yırtar, göbek kordonunu dişleri ile koparır, yavruyu yalayarak temizler ve kurutur.

Dişi, yavrulardan arta kalan plasenta (kese, son, eş) yı yer. Çünkü anne için bol proteinli bir besindir. Doğan yavrular siyaha yakın koyu post renkli ve gözleri kapalıdır. Gözleri 9-10 günlükken aralanır, 12-14 günlükken tamamen açılırlar. Post renkleri de 1-1,5 aylık civarında açılmaya başlar

Yavruların göbek kordonlarından arta kalan parçalar, kurur ve bir hafta içinde kendilinden düşer. Yavruların göbek kordonları, 1 parmak bırakılarak, temiz bir iple sıkıca bağlanmalıdır. Bazı yavrular, göbek kordonundan vücuda giren mikroplar nedeniyle, ölebilir.

Doğumu müteakip geçen 2-3 gün, bazı anneler çok kıskanç olur ve yavrulara kimseyi yaklaştırmaz. Bunu zorlayarak, yeni doğum yapmış, yorgun anneyi huzursuz etmemek gerekir.

Bir çok yerde, yazın doğan “Yaz yavruları”, kışın doğan “Kış yavrularına” nazaran daha üstün tutulmaktadır. Her iki mevsimde doğan hayvanlarda genotip olarak fazla bir fark yoktur. Bu farklı muamelenin sebebi; kışın dişinin az sütünün olmasıdır. Bu yüzden yavrular iyi beslenemez. Ayrıca, ilk bir aylık yaş içinde, yavruların vücudu ısı regülasyonunu sağlayamadığı için, telefat çok olur.

Ayrıca köy şartlarında, soğuk yerlerde barınan yavrularda telefat çok olur. Bundan dolayı, yavru temin edecek yetiştiriciler ve meraklıkların, kış eniklerini tercih etmesi tavsiye edilir. Yazın çok yüksek bir fiyat talep edilen bir yavru, aynı anne ve babadan olmak şartıyla kışın daha uygun bir fiyata alınabilir.

Batında Yavru Sayısı

Kangal Köpeği ortalama 8 yavru vermektedir. Kangal Köpeği ağır bir ırk olduğu için “Çok yavrulayan ırklar” kategorisine girmektedir.

Robinson, değişik 76 ırk üzerinde yaptığı bir araştırmada, iri ırklarda ortalama yavru sayısını 7-8, orta büyüklükte ki ırklarda 5-6 ve ufak yapılı ırklarda 3-4 olarak bulmuştur.

Benzer Yazılar

• Benzer Yazılar