Bilmiyorum sizde de var mıdır bir kelimenin nerden geldiÄŸini,kökenini,anlamını merak ederim…bu bende karşılaÅŸtığım kelimelerin kökenini ve anlamlarını araÅŸtırma huyuna dönüÅŸtü…tam bir hobi haline geldi anlayacağınız…

Her birini bulamasam da dil köken bilimcilerinin yaptığı açıklamalar doÄŸrultusunda bir kaç kelime ve kökenini sizlerle paylaÅŸmak istiyorum. Dil köken bilimi pozitif bir bilim olmadığından, açıklamalar bazı araÅŸtırmacılar açısından tartışılıyor ve uyuÅŸmazlıklar oluÅŸuyor…

Yer, renk, gün, ay, vb. adlarının kökeni:

GüNLeR:

1- Pazar: Farsça’daki “bazar”‘dan (yiyecek, öteberi satılan yer, pazar) geliyor. Büyük olasılıkla “pazar yerinin kurulduÄŸu gün” anlamında adını almış.

2- Pazartesi: Herkesin bildiÄŸi gibi, “pazar-ertesi”, yani pazarın kurulduÄŸu günden sonraki gün…

3- Salı: Farsça’daki “salis”ten (üçüncü demek) geliyor, yani “haftanın 3. günü”…

4- ÇarÅŸamba: Farsça’daki “çehar” (dört) ve “ÅŸenbe”den (gün) geliyor (4. gün).

5- PerÅŸembe: Yine Farsça: “penç” (beÅŸ) ve “ÅŸenbe”den (5. gün)…

6- Cuma: Arapça’daki “cem” (toplanma) kökünden “cum’a”… (cem, cami, cuma, cumhur, cumhuriyet, cemaat, cemiyet, vb. hep aynı kökten türemiÅŸtir) Müslüman toplumlarda toplanma günü, cuma…

7- Cumartesi: “Cuma-ertesi”, yani toplanma gününden sonra gelen gün…

AYLaR:

1- Ocak: “Ocak” (ateÅŸ yakılan yer, ev yuva) sözcüÄŸüyle doÄŸrudan baÄŸlantısı olsa gerek; yani “ocakların yakıldığı, veya günlerin dışarıda çalışarak-avlanarak deÄŸil ocaklarda (evlerde) geçirildiÄŸi soÄŸuk ay”…

2- Åžubat: Süryanice’de, yeni takvimin ikinci ayına verilen isim (ÅŸabat/ÅŸobat)… Türkçe’de anlamını korumuÅŸ.

3- Mart: Latince’de “Mars” (savaÅŸ tanrısı) isminden… ( Özellikle batı toplumları, çoktanrılı din döneminde ay ve günlere tanrıların veya kimi imparatorların vb. ismini vermiÅŸlerdir. Tektanrılı din döneminde birçok dilde bu isimler büyük çoÄŸunlukla deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ ama kimi dillerde bir bölümü yine kalmıştır ) Birçok dilde bu ayın adı benzer isimler alır: Maerz (Almanca), mars (Fransızca), maris (Arapça),marzo (Ä°spanyolca),marzo (Ä°talyanca),march (Ä°ngilzce), vb…

4- Nisan: Süryanice’den (nisanna) ay ismi… Aslında bu isim Süryani, Sümer, Akad ve Ä°brani dillerinde ortak (“nisannus, nasanus, nasanna, nusanus, nusanna” gibi ÅŸekilleri var)…

5- Mayıs: Latince’de ay adı (maius)… en büyük anlamındaki “maior”dan geliyor. Büyük olasılıkla bir tanrının (en büyük tanrı?..) adıydı. Bu ay da birçok dilde benzer isimlerle anılıyor: Mai (Almanca),mai (Fransızca),mayo (Ä°spanyolca),maggio (Ä°talyanca),may (Ä°ngilizce), vb…

6- Haziran: Süryanice’de “hazıran” sözcüÄŸü “sıcak” anlamına geliyor. Aynı dilde, bu aya, – “sıcakların baÅŸladığı ay” anlamıyla olsa gerek – “hazaran/hazuran” ismi verilmiÅŸ.

7- Temmuz: Sümer ve Ä°brani dillerinde “bey, efendi” anlamındaki “dummuzi” (Sümerce) ve “tammuz” (Ä°branice) sözcüklerinden geliyor, ancak ismi alış nedeni açık deÄŸil.

8- AÄŸustos: Latince “Augustus”tan (Roma imparatoru’nun adı)… Bir söylentiye göre, Augustus’un dogdugu aya bu isim verilmis. Augustus’un adı da “augus: kutsal” sözcüÄŸünden geliyor.

9- Eylül: Süryanice’de “aylul” (üzüm), yani “üzüm ayı”… Mezopotamya dillerinde hep ortak isim olarak bu kullanılır (Åžubat, nisan ve haziran’da olduÄŸu gibi).

10- Ekim: Türkçe “ekme” eyleminden… Tarlaların sürülüp ekildiÄŸi ay…

11- Kasım: Bana göre bu isim “titreme, titreÅŸme” anlamlarını taşıyan (Eski Türkçe) “kas, kasma, kasnama” sözcükleriyle ilgilidir. Yani “rüzgarların baÅŸlayıp aÄŸaçları, yaprakları titrettiÄŸi ay” anlamında…. Yine Türkçe olan “kasırga”‘da da bu anlamın çok güçlü olarak bulunması bu fikri oldukça destekler görünüyor. Yine de tartışmaya açık…

12- Aralık: Türkçe’deki “aralık” sözünden geliyor olsa gerek ancak taşıdığı anlam tam açık deÄŸil. 10 aylık takvimden 12 aylık takvime geçiÅŸte araya konan bir ay olarak mı bu ismi almış acaba? Tartışılır.

Popularity: unranked [?]

Benzer Yazılar

• Benzer Yazılar