Millî kimlik, tarihî tekâmül içinde millî kültür unsurlarının ÅŸekillendirdiÄŸi kimlik tipidir. Millî kültür ise diÄŸer toplumlardan farklılığı ortaya koyan -yani millî olan- karakterin meydana getirdiÄŸi kültürdür.[1] Bu deÄŸerlendirmelerde, millet kavramı saf bir ırktan ziyade ırk entegrasyonunu (racial integration) ifade etmektedir.

Gökalp’e göre, millî kültür esasında hâkim kültür olmaktadır.[2] Ä°. KafesoÄŸlu’na göre ise, kültürün kendisi millîdir. Zaman ve çevre ÅŸartlarına baÄŸlı olarak bazı unsurları deÄŸiÅŸebilir, fakat esas özelliklerini ortaya koyan temel karakteri yüzyıllar boyunca varlığını sürdürür.[3]

Millî kimlik, yaygın kimlik tipinden ayrılmaktadır. Millî karakterin ürettiÄŸi bir kimlik unsuru yaygın kimlik olabilir. Ancak, bunun tersi her zaman için doÄŸru olmayabilir. Bir kimlik unsuru ne kadar yaygın olursa olsun, millî karakter veya kültür tarafından kendine has bir ÅŸekilde millîleÅŸtirilmedikçe, millî kimlik unsuru olarak kabul edilemez.

Kültürel kimlik ise daha dar kapsamda ve belli bir unsurun ön plana çıkarılmasıyla yansıtılabilir. Bir azınlık gurubun kendilerine has bir sosyal âdeti yaÅŸatmaları (meselâ, dans veya baÅŸka herhangi bir gelenek [4]) onların kültürel kimliklerini yansıtır. Kültürel kimlik, millî kimlik anlamında da kullanılabilir. Bu konudaki esas ayırım, yansıtılan unsurun hangi kültüre ait olduÄŸunu belirlemekle yapılabilir.

Milli kültür kavramında hareket eden bir baÅŸka yaklaşım da E. Güngör tarafından ortaya konulmaktadır. Buna göre devamlı deÄŸiÅŸen bir kültüre baÄŸlı olan ‘millî kültür ÅŸeması’ çizmek mümkün deÄŸildir. Millî kültür, tarihin herhangi bir ânında toplumun büyük çoÄŸunluÄŸunun benimsemiÅŸ olduÄŸu kültür unsurlarının ve komplekslerinin oluÅŸturduÄŸu bütündür.[5] Bu durumda yaygın kültür aynı zamanda millî kültür, yaygın kimlik de millî kimlik olmaktadır.

Ancak, toplumun çoÄŸunluÄŸu tarafından kabul edilmiÅŸ olması bir unsurun millî olmasını gerektirmemektedir. Özellikle kültür deÄŸiÅŸtirmelerinde bu hususa sıkça rastlanır ve toplum tarafından ihdas edilmeyen yabancı bir unsur zorla yaygınlaÅŸtırılarak kabul ettirilir. Bu durumda kaynak itibariyle millî olmayan bir unsur kısmen millîleÅŸtirilmektedir. Millî özelliklerin hâkimiyeti ölçüsünde bu unsuru millî olarak kabul etmek gerekir. Bizce millî deÄŸerlere baÄŸlı kalınarak millet tarafında meydana getirilmiÅŸ kültür, millî kültürdür ve bunun öngördüÄŸü kimlik tipi de millî kimliktir.

Bu konuda bir baÅŸka yaklaşım da millî karakter kavramıyla saÄŸlanmaktadır. Buna göre millî karakterin sergilendiÄŸi veya bu karakterin ürettiÄŸi kimlik tipi millî kimliktir. Ä°nsanların birbirinden farklı oldukları gibi, gurup özellikleri ve kültür özellikleri de birbirinden farklıdır. Kültürel farklılığın sebeplerinden birisi de toplumların deÄŸiÅŸik ÅŸeylere ihtiyaç göstermeleridir.[6] Bir topluluk, hayat tarzı itibariyle belli bir ÅŸeye ihtiyaç duyduÄŸunda, buna uygun tutum ve davranışı, kültür unsurunu, üretmektedir. Böylece kültür, varlık sebebi olarak, ait olduÄŸu topluma münhasır olmaktadır. Millî karakter, toplumları birbirinden ayıran farklılıklar veya bir arada tutan benzerliklerdir. Bir toplumun millî karakteristikleri, üyelerinde en sık görülen, zaman ve mekân itibariyle en yaygın özelliklerdir.[7]

Burada ÅŸu soru ortaya çıkmaktadır: Temel özelliklerin ortaya konduÄŸu ve çok uzun zamanlar korunarak sürdürülen karakter nereden ve nasıl kaynaklanmaktadır? Bu karakterin bir yönüyle zaman içinde kazanıldığı açıktır.

S. M. Arsal bu soruyu Millîyet Duygusunun Sosyolojik Esasları adlı eserinde ÅŸöyle cevaplandırmaktadır:

“… millîyet duygusunun kaynağı ve nüvesi bir taraftan en mühim hayat kanunu olan yaÅŸayabilmek için mücadele ve mücadele için guruplaÅŸma mecburiyeti, diÄŸer taraftan da insanın çevresindekilerle barış içinde yaÅŸamak ihtiyacı ve insiyakıdır … Gerek ferdî, gerek içtimaî uzviyetler için ise, var olmak iradesi biyolojik kanunlara dayanan sosyolojik bir gerçektir… milletlerin var olmak azim ve iradesi de ‘millî ÅŸuur’, ‘Millîyet duygusu’ veya ‘Milliyetçilik’ adlarını alır.”[8]

Öte yandan Hayes, milliyeti üç temel unsura dayandırmaktadır. Bunlardan ilki lisandır. Lisanın önemi, milliyeti ÅŸekillendirmesinden kaynaklanmaktadır. Lisanın (uniformic) olması, benzer zihniyeti (like-minded) saÄŸlamakta; ortak kelimeler gibi ortak fikirler seti meydana getirmektedir. Böylece benzer zihniyetteki insanlar ortak çıkarları saÄŸlayacak gurup bilincini geliÅŸtirmektedirler. Zaman içinde gurup, bir tarihî ÅŸuura sahip olmaktadır. Bu da ikinci unsurdur. Gurubun birlikte geçmiÅŸinin gerek ferdî, gerekse kolektif hafızadaki kutsal hatıraları bir tarihî gelenek saÄŸlamaktadır. Üçüncü unsur ise, farklı ve kültürel bir toplum teÅŸkil edildiÄŸine dair üyelerin inancıdır.[9] Hayes, milliyetin tarih boyunca her zaman mevcut olduÄŸunu, ancak vatanseverliÄŸin her ÅŸeyden çok hâkim olduÄŸu tarzda bir milliyetin ise modern olduÄŸunu eklemektedir.[10]

Dipnotlar

[1] O. TürkdoÄŸan, Millî Kültür ModernleÅŸme ve Ä°slâm, Ä°stanbul, 1983, s.15-6.

[2] O. TürkdoÄŸan, Millî Kültür ModernleÅŸme ve Ä°slâm, Ä°stanbul, 1983, s.12.

[3] Ä°. KafesoÄŸlu, Türk Millî Kültürü. 10. Baskı, BoÄŸaziçi Yayınları, Ä°stanbul, 1993, s. ix.

[4] L. Garafola, “Dance Review: Wailing walls” Dance Magazine. v. 67, Mar. 1993, s.88-9.

[5] E. Güngör, Dünden Bugünden: Tarih – Kültür ve Milliyetçilik, Ankara, 1982, s.158.

[6] J. MacIntyre, “College Effective Programming Partnerships: Assisting Aboriginal People to Meet Employer Expectations.” Paper presented at the Annual Conferance of the Association of Canadian Community Colleges. (Montreal, Qubec, May 24-27, 1992), s. 1-9.

[7] R. A. Linton, “Concept of National Charecter.” in Personality in Political Crisis. Stanton ve S. E. Perry (ed.), Glencoe, Free Press, 1951, (133-150), s.134.

[8] S. M. Arsal, Milliyet Duygusunun Sosyolojik Esasları, (4.Baskı), Ötüken NeÅŸriyat, Ä°stanbul, 1979, s. 64-5.

[9] C. J. H. Hayes, “Bases of Nationalism.” in Nationalism and International Progress. U. G. Whitaker, Jr. (ed.), Chandler Publihing, San Francisco, 1961, s. 7-11.

[10] C. J. H. Hayes, “Bases of Nationalism.” in Nationalism and International Progress. U. G. Whitaker, Jr. (ed.), Chandler Publihing, San Francisco, 1961, s. 14.

Popularity: unranked [?]

Benzer Yazılar

• Benzer Yazılar