Neden “çok yaÅŸa” denir?
Hapşıran bir kiÅŸiye ‘çok yaÅŸa’ demek adeti hemen hemen her kültürde vardır. Anlam olarak biraz deÄŸiÅŸik de olsalar sonuçta aynı kapıya çıkarlar. Hapşıranlara Ä°ngilizlerin ‘God bless you’, Almanların ‘gesundheit’, Ä°talyanların ‘felicita’ deme adetlerinin kökeni, hapşırmanın kiÅŸi için önemli bir tehlike olduÄŸuna inanılan çok eski zamanlara gider.
İnsanlar asırlar boyu yaşamın sebebinin ruh olduğuna, ruhun ise insanın başı içinde olduğuna, hapşırmanın bu hayati güce zarar verebileceğine inandılar. Hapşırmanın soğuk algınlığı ile ilişkili olması bu inanış; güçlendirdi. İnsanlar hapşırıklarını tutabilmek için her yolu denediler.
Milattan önce dördüncü yüzyılda Aristo ve tıbbın babası sayılan Hipokrat’ın öğretileriyle insanlar, hapşırmanın başın yabancı maddelere karşı bir savunma refleksi olduÄŸunu öğrendiler. Hapşırma bir hastalığın baÅŸlangıcı olduÄŸundan hastalığın sonunun kötü bitmemesi için hapşırana ‘uzun yaÅŸa’, ‘saÄŸlıklı yaÅŸa’ gibi sözlerin söylenmesi adeti bu zamanlarda baÅŸladı.
Yaklaşık yüz yıl sonra Romalılar hapşırmanın iyi bir ÅŸey olduÄŸuna, insanı hastalıktan koruduÄŸuna, hapşırığı tutmanın hastalığın kuluçkaya yatmasına belki de ilerde ölüme sebep olabileceÄŸine inandılar. Artık hapşıranlara ‘tebrikler’ veya ‘iyi ÅŸanslar’ deniliyordu.
Hapşırana ‘çok yaÅŸa’ denilmesinin kökeni birçok kültürde bu ÅŸekilde olmasına raÄŸmen bir Hıristiyanlık deyimi olan ‘God bless you’ (Tanrı seni takdis etsin) cümlesinin kökeni ayrıdır. Altıncı yüzyılda Ä°talya’da bulaşıcı ve öldürücü veba hastalığının tüm ÅŸiddeti ile baÅŸlaması ve bu hastalığın belirtisinin kronik hapşırma olması nedeniyle, hapşıranlara ‘God bless you’ denilmesi Papa tarafından yasa olarak yayınlanmış ve mecbur kılınmıştır.
Bu yasa ile ayrıca hapşıranın çevresinde ‘God bless you’ diyecek kimse yoksa, o kiÅŸinin kendi kendisine ‘God help me’ (Tanrı yardımcım olsun) demesi de tavsiye edilmiÅŸtir.
Genelde ‘çok yaÅŸa’ diyene ‘sen de gör’ yani ‘sen de benim yaÅŸamımı görecek kadar çok yaÅŸa’ denilmesi de adettendir. Hapşırana ‘çok yaÅŸa’ deyince hapşırmanın kesileceÄŸine inananlar da vardır.
Popularity: unranked [?]
Cevap Yaz!
You must be logged in to post a comment.